การเผยโฉมครั้งนั้นทำให้นักเลงรถทั่วโลกได้ยินชื่อรุ่น “อาร์เอ็กซ์-8” เป็นครั้งแรก ซึ่งมาสด้าตั้งใจเลือกชื่ออาร์เอ็กซ์-8 แทนที่จะเป็นอาร์เอ็กซ์-7 รุ่นใหม่ เพราะพวกเขาต้องการหลีกเลี่ยงความสับสนระหว่างรถสปอร์ตคูเป้ในตำนานอย่างอาร์เอ็กซ์-7 และรถสปอร์ตสี่ประตูรุ่นใหม่อย่างอาร์เอ็กซ์-8
“อาร์เอ็กซ์-8 เป็นรถสปอร์ตสี่ประตูเจนเนอเรชั่นใหม่ ซึ่งมีความแตกต่างจากอาร์เอ็กซ์-7 อย่างสิ้นเชิง เราต้องการสร้างบุคลิกขอองรถสปอร์ตรุ่นใหม่ถอดด้าม เราจึงตัดสินใจตั้งชื่อว่าอาร์เอ็กซ์-8” ฟิล มาร์เทนส์ กรรมการผู้จัดการฝ่ายกลยุทธ์ผลิตภัณฑ์ของมาสด้าในเวลานั้นกล่าว
รถต้นแบบ อาร์เอ็กซ์-8 คอนเซปต์ ถือเป็นการพัฒนาต่อยอดจากรถต้นแบบอาร์เอ็กซ์-อีโวลฟ์ (RX-EVOLV Concept – คันที่เห็นในภาพด้านล่าง) ซึ่งเผยโฉมครั้งแรกในงานโตเกียว มอเตอร์โชว์ 1999
ในเวลานั้น มาร์ค ฟิลด์ ดำรงตำแหน่งหัวเรือใหญ่ของมาสด้า (ก่อนที่จะขึ้นดำรงตำแหน่งประธานเจ้าหน้าที่บริหารของฟอร์ด มอเตอร์ คอมพานีในปัจจุบัน) โดยฟิลด์เป็นผู้นำเสนอรถต้นแบบอาร์เอ็กซ์-8 คอนเซปต์ด้วยตนเองที่ดีทรอยท์เมื่อ 15 ปีที่แล้ว ซึ่งเขาแย้มว่า มีความเป็นไปได้สูงมากที่อาร์เอ็กซ์-8 คอนเซปต์จะได้รับอนุมัติให้ผลิตออกจำหน่ายจริง
“ผมจะไม่แปลกใจเลย ถ้าในอีกไม่ช้าทุกท่านจะได้เห็นรถที่มีความสนุกสนานในการขับขี่มากที่สุดในโลกคันนี้โลดแล่นบนท้องถนน” ฟิลด์กล่าว
หลังจากนั้นไม่นาน อาร์เอ็กซ์-8 ก็ออกจำหน่ายในประเทศญี่ปุ่นในเดือนเมษายน 2003 โดยยังคงรักษาเอกลักษณ์การออกแบบของรถต้นแบบไว้เกือบทั้งหมด
อาร์เอ็กซ์-8 รุ่นโปรดักชั่นถือเป็นรถรุ่นที่สามที่ผลิตออกขายภายใต้แผนมิลเลนเนียม (Millennium Plan) ของมาสด้า ต่อจากเอเทนซ่า (มาสด้า 6) และเดมิโอ (มาสด้า 2) ซึ่งเป็นแผนการระยะกลางที่มุ่งพลิกฟื้นธุรกิจของมาสด้าให้กลับมาเติบโตอีกครั้ง
“ในขณะที่เรากำลังดำเนินแผนการมิลเลนเนียมอยู่นั้น เราตั้งคำถามกับตนเองว่า บทบาทของมาสด้าในโลกยานยนต์คืออะไร ซึ่งคำตอบมีความชัดเจนว่า อนาคตของมาสด้าก็คือสิ่งที่เราทำมาในอดีต นั่นคือการสร้างยานยนต์ที่มีสไตล์เฉพาะตัว มีความเข้าใจอย่างถ่องแท้และเปี่ยมด้วยจิตวิญญาณ” ฟิลด์กล่าว
แผนมิลเลนเนียมยังเป็นที่มาของแท็กไลน์ “ซูม-ซูม” หรือ “Zoom-Zoom” ที่โด่งดังติดหูคอรถยนต์ทั่วโลกมาจนถึงปัจจุบัน
ฟิลด์กล่าวถึงการคิดแท็กไลน์ “ซูม-ซูม” ว่า “ปรัชญาการสร้างดีเอ็นเอและใส่ไว้ในผลิตภัณฑ์ของเราอยู่บนพื้นฐานหลักสามข้อ คือการออกแบบที่โดดเด่น การใช้งานที่ยอดเยี่ยมและการตอบสนองต่อสมรรถนะการขับขี่ที่เหนือชั้น ปรัชญานี้ถูกถ่ายทอดไว้ในคำสองคำคือซูม-ซูม มาสด้ามุ่งตอบสนองลูกค้าที่เชื่อว่ารถยนต์เป็นมากกว่าการเดินทางไปถึงจุดหมาย แต่ยังเชื่อในความตื่นเต้นที่ได้รับจากการเคลื่อนที่”
โนโบรุ คาตาบูชิ หัวหน้าทีมวิศวกรและผู้จัดการโครงการพัฒนามาสด้า อาร์เอ็กซ์-8 กล่าวว่า “เราต้องการมอบรถสปอร์ตที่โลกนี้ไม่เคยเห็นมาก่อน รถสี่ประตู สี่ที่นั่ง มีประตูเปิดแบบฟรีสไตล์ ซึ่งผมต้องรับมือกับความคิดเห็นมากมายที่ล้วนให้คำจำกัดความของคำว่ารถสปอร์ตที่แตกต่างกันออกไป”
นอกจากประตูที่เปิดแบบฟรีสไตล์แล้ว หนึ่งในไฮไลท์สำคัญของอาร์เอ็กซ์-8 คือเครื่องยนต์โรตารี่ “Renesis” ซึ่งย่อมาจากคำว่า “rotary engine’s Genesis”
ถึงแม้จะใช้บล็อกเครื่องยนต์โรตารี่ 1.3 ลิตรคล้ายกับอาร์เอ็กซ์-7 แต่เครื่องยนต์ Renesis ของอาร์เอ็กซ์-8 มีขนาดเล็กกว่าขุมพลังโรตารี่เทอร์โบชาร์จของอาร์เอ็กซ์-7 อย่างมาก นั่นเป็นเพราะการไม่ต้องติดตั้งเทอร์โบและกลไกต่างๆที่เกี่ยวข้อง
ด้วยขนาดที่เล็ก ทำให้วิศวกรของมาสด้าสามารถปรับตำแหน่งเครื่องยนต์ไปด้านหลังรถมากขึ้นเพื่อเข้าใกล้ศูนย์ถ่วงตัวรถ อาร์เอ็กซ์-8 จึงมีการกระจายน้ำหนักหน้า:หลังอย่างสมดุล 50:50 ถึงแม้จะมีผู้โดยสารนั่งเต็มสี่คน แต่การกระจายน้ำหนักก็ยังแทบไม่มีการเปลี่ยนแปลง
ขุมพลัง Renesis มีการปรับจูนสองเวอร์ชั่น คือ High Power พละกำลัง 250 แรงม้าและ Standard Power พลัง 210 แรงม้า
ความแตกต่างของพละกำลังทั้งสองระดับเกิดจากการเปิดวาล์วและการปรับระบบการทำงานของท่อร่วมไอดีเพื่อรับอากาศเข้าสู่เครื่องยนต์โดยเฉพาะในรอบเครื่องที่สูง โดยการปรับจูนแบบ High Power ยังมีพอร์ทไอดีเพิ่มเข้ามาอีกหนึ่งพอร์ทสำหรับแต่ละโรเตอร์ นั่นทำให้ High Power มีพอร์ทไอดีรวมหกพอร์ท เทียบกับ Standard Power ที่มีเพียงสี่พอร์ท
แต่หลายคนก็เลือกที่จะใช้เวอร์ชั่น Standard Power เนื่องจากมีสมรรถนะการขับขี่ดีเพียงพอและให้ความผ่อนคลายในการขับขี่มากกว่า โดย Standard Power ผลิตแรงบิดมากกว่าที่รอบเครื่องยนต์ที่ต่ำกว่า แต่พละกำลังสูงสุดมีน้อยกว่าเวอร์ชั่น High Power
ในตลาดญี่ปุ่น อาร์เอ็กซ์-8 เวอร์ชั่น Standard Power ใช้ระบบส่งกำลังเกียร์อัตโนมัติ ActiveMatic แบบ 4 สปีด พร้อมแพดเดิลชิฟท์ ขณะที่เวอร์ชั่น High Power มีเกียร์ธรรมดา 5 สปีดหรือเกียร์ธรรมดาอัตราทดชิด 6 สปีดให้เลือกใช้ พละกำลังถูกถ่ายทอดลงพื้นด้วยระบบขับเคลื่อนล้อหลัง
ภายในห้องโดยสารของอาร์เอ็กซ์-8 ตกแต่งด้วยชิ้นส่วนที่จำลองมาจากรูปทรงของโรตารี่ ทั้งหัวเกียร์ และพนักพิงศีรษะคู่หน้า ขณะที่คอนโซลกลางถูกออกแบบให้ยาวพาดจากเบาะหน้าสู่เบาะหลัง
อาร์เอ็กซ์-8 ได้รับการปรับโฉมในเดือนมีนาคม 2008 ก่อนที่จะแตกไลน์เพิ่มรุ่น Type-RS ตามออกมาด้วย โดยรุ่นปรับโฉมถูกเปลี่ยนแปลงกันชนที่มีช่องดักอากาศขนาดใหญ่ขึ้น มีร่องที่ไฟเลี้ยว และไฟท้าย LED ภายในห้องโดยสาร มีการปรับปรุงมาตรวัดใหม่ ใช้สีขาวและสีเงิน เบาะที่นั่งถูกปรับดีไซน์โดยมีทั้งเบาะผ้าและเบาะหนังแบบมีรูระบายความร้อน
ใต้ฝากระโปรงของอาร์เอ็กซ์-8 รุ่นปรับโฉมได้รับการติดตั้งปั๊มน้ำและปั๊มน้ำมันใหม่ ปรับปรุงอัตราทดเกียร์ในรุ่นเกียร์ธรรมดา 6 สปีด ขณะที่ช่วงล่างทั้งหน้าและหลังก็ถูกอัพเกรดเพื่อรองรับตัวถังที่มีความแข็งแกร่งมากขึ้น
สายการผลิตของอาร์เอ็กซ์-3 ดำเนินไปตั้งแต่เดือนเมษายน 2003 ไปจนถึงมิถุนายน 2012 โดย 2,000 คันสุดท้ายถูกจำหน่ายภายใต้ชื่อรุ่นอาร์เอ็กซ์-8 สปิริต อาร์ ซึ่งมีแอโรพาร์ทและช่วงล่างบิลสไตน์ เบาะเรคาโร และล้ออลูมิเนียมฟอร์จ 19 นิ้ว ขณะที่ตัวถังมีให้เลือกสามสีคือเงิน Aluminum Metallic สีดำSparkling Black Mica และสีขาว Crystal White Pearl Mica.
เวลาล่วงเลยมาจนถึงปี 2016 แฟนพันธุ์แท้มาสด้าหลายคนกำลังเฝ้ารอการกลับมาของรถสปอร์ตตระกูลอาร์เอ็กซ์อย่างใจจดใจจ่อ ซึ่งมีความคาดหมายว่ามาสด้าจะเปิดตัวทำตลาดเร็วๆ นี้หรือภายในปี 2017 โดยเป็นการพัฒนาต่อยอดจากรถต้นแบบ มาสด้า อาร์เอ็กซ์-วิชั่น คอนเซปต์ ซึ่งเผยโฉมที่งานโตเกียว มอเตอร์โชว์ 2015
คาดว่ารถสปอร์ตพลังโรตารี่รุ่นใหม่ของมาสด้าจะหวนกลับไปใช้ชื่ออาร์เอ็กซ์-7 อีกครั้ง สาวกสูบหมุนต้องติดตามข่าวอย่างใกล้ชิด
